جنگل ها به عنوان گرانبهاترین میراث انسانی، علاوه بر ارزش اقتصادی به عنوان منبع بدون جایگزین تولید اکسیژن در کره خاکی مورد توجه مجامع جهانی قرار گرفته و راهکارهای زیادی برای حفاظت از این عرصه ها اتخاذ و اعمال می شود.
مرزنیوز به نقل از ایرنا، با توجه به اهمیت جنگل ها و مراتع از نظر کنترل آب های سطحی و تغذیه آب های زیرزمینی، مبارزه با آلودگی هوا، مبارزه با فرسایش خاک، جلوگیری از آلودگی زیست محیطی، تلطیف هوا، نقش اقتصادی برای تولید مواد دارویی و صنعتی، ضرورت حفاظت از این عرصه ها بیش از پیش نمایان می شود.
همین اهمیت موجب شده که روز نخست فروردین مصادف با ۲۱ مارس از سوی مجمع عمومی سازمان ملل به عنوان روز جهانی جنگل معرفی شود تا نقش غیرقابل انکار جنگل ها در پایداری سرزمین و شادابی حیات جانوران و گیاهان را برای دولت ها پررنگ تر کند.
در زمان حاضر پنج ناحیه رویشی شامل هیرکانی یا خزری، ایران تورانی، ارسباران، زاگرس و خلیج فارس- عمانی در ایران وجود دارد که نشان از غنای حوزه فضای سبز در کشور است.
از مساحت ۱۶۴ میلیون هکتاری کشور، حدود ۸۵ میلیون هکتار را عرصه های ملی و طبیعی در برگرفته که جنگل های ایران ۸.۸ درصد و مراتع ۵۲ درصد از مساحت کشور را تشکیل می دهند.
سرانه جنگل در کشور حدود ۱۷ صدم هکتار است و این در حالی است که سرانه جهانی جنگل ۶۲ صدم هکتار برآورد می شود.
آذربایجان غربی نیز با مساحتی معادل چهار میلیون و ۳۶۶ هزار هکتار، ۲.۶۵ درصد از مساحت کشور را به خود اختصاص داده که ۴۸۱ هزار هکتار آن را دریاچه ارومیه و باقی را مساحت خشکی استان تشکیل می دهد.
از سه میلیون و ۷۴۱ هزار هکتار از مساحت خشکی استان، دو میلیون و ۷۴۵ هزار هکتار عرصه های منابع طبیعی است که دو میلیون و ۶۵۳ هزار هکتار آن مراتع و ۱۰۱ هزار هکتار آن را عرصه های جنگلی در بر می گیرد.
سرانه جنگل و فضای سبز در این استان نیز چهار صدم هکتار برآورد می شود که بسیار کمتر از سرانه کشور است.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری آذربایجان غربی به خبرنگار ایرنا گفت: این استان ۱۰۱ هزار هکتار جنگل طبیعی در دو شهرستان پیرانشهر و سردشت دارد که نقطه آغازین جنگل های زاگرسی به شمار می رود.
رحمان وهاب زاده افزود: بنه، بلوط و بادام وحشی در انواع مختلف از جمله درختانی هستند که در جنگل های جنوب آذربایجان غربی یافت می شود.
وی گفت: علاوه بر آنها ۳۲۰ هکتار جنگل دست کاشت در آذربایجان غربی وجود دارد که ۲۰۰ هکتار آن در سردشت و ۱۲۰ هکتار در پلدشت است.
وی افزود: گونه های کاشته شده در این جنگل ها از نوع بلوط، بنه، داغداغان، سنجد و گز است.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری آذربایجان غربی گفت: جنگل های استان با معضل جدی آفت جوانه خوار بلوط روبرو هستند.
وهاب زاده افزود: نزدیک به ۳۰ هزار هکتار از جنگل های استان با این مشکل مواجه هستند که اعتبار ویژه برای مقابله با این مشکل از سازمان جنگل ها درخواست کرده ایم.
وی ادامه داد: کانون بحرانی ما به ترتیب اولویت در سردشت و پیرانشهر قرار دارد که البته وضعیت جنگل های سردشت بحرانی تر است.
وی اظهار کرد: یکی از مهمترین عوامل در کاهش مشکلات مربوط به توسعه جنگل و احیای آنها، همراه کردن مردم و جذب مشارکت آنان در قالب مشارکت های مردمی و بخش خصوصی است که نباید از آن غافل شویم.
معاون فنی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری آذربایجان غربی نیز در این خصوص به خبرنگار ایرنا گفت: سطح جنگل های استان بدون احتساب بیشه زار و درختچه زار ۱۰۰ هزار و ۹۵۸ هکتار است که با احتساب بیشه زار و درختچه زار ۱۰۱ هزار و ۱۰۵ هکتار می شود.
پرویز ریاضی فر اظهار کرد: آذربایجان غربی سهم چندانی از جنگل های موجود در کشور ندارد و تنها هفت دهم درصد جنگل های کشور را در اختیار دارد.
وی اضافه کرد: ۱۵ شهرستان از ۱۷ شهرستان آذربایجان غربی فاقد جنگل هستند و تنها شهرستان های پیرانشهر و سردشت به دلیل قرار گرفتن در ابتدای ناحیه جنگلی زاگرس، از این نعمت برخوردارند.
وی ادامه داد: دچار شدن بخش قابل توجهی از جنگل های آذربایجان غربی به آفت جوانه خوار بلوط تیشه به ریشه درختان بلوط زده و می تواند نزدیک به یک سوم این جنگل ها را در ۱۰ سال آینده به نابودی بکشاند.
معاون فنی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری آذربایجان غربی اضافه کرد: جوانه خوار بلوط، آفتی است که در اواخر فروردین از تخم بیرون آمده و برگ های درختان را می خورد.
ریاضی فر افزود: خوردن برگ درختان به ویژه درخت دارمازو که گونه ای بلوط است، زمینه ساز تداوم زندگی این پروانه از زمان تخم تا تکامل است و این امر آسیب جدی به برگ های درختان می زند و موجب خشک شدن این درختان در درازمدت می شود.
وی اظهار کرد: در صورت عدم توجه و از بین بردن این آفت، در طی ۱۰ سال درخت بلوط توسط جوانه خوار از پا درمی آید.
وی با اشاره به لزوم اختصاص اعتبارات بیشتر به مبارزه با این آفت ادامه داد: امیدواریم سازمان جنگلها نسبت به این موضوع با حساسیتی بیش از پیش وارد شود و اعتبارات لازم را برای مبارزه با این آفت به استان اختصاص دهد.
کارشناس منابع طبیعی و جنگل در آذربایجان غربی نیز در گفت و گو با خبرنگا ایرنا افزود: یکی از اولویت های اصلی اداره کل منابع طبیعی در سال جاری جذب مشارکت های بخش خصوصی در توسعه و احیای جنگل های استان است که امید می رود در بهبود وضعیت این بخش مثمر ثمر باشد.
هوشنگ داداش زاده اظهار کرد: ترکیه به عنوان یکی از کشورهای همسایه ایران، اقدامات بسیار خوبی را در راستای جذب بخش خصوصی در توسعه جنگل انجام داده و جنگل های این کشور با توسعه زیادی همراه بوده است.
وی ادامه داد: در ایران در راستای استفاده از توان بخش خصوصی در توسعه جنگل ها کار زیادی انجام نشده است و باید این مقوله مورد توجه جدی قرار گیرد.
وی اضافه کرد: برای سال جاری بازدیدهایی از طرح های جنگلی ترکیه توسط اداره کل منابع طبیعی آذربایجان غربی برنامه ریزی شده که امیدواریم با الگو برداری از طرح های موفق احیا و توسعه جنگل های کشور ترکیه، ما نیز بتوانیم از این طرح ها در توسعه جنگل ها و فضای سبز استان استفاده کنیم.
وی با بیان اینکه اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری در راستای حفظ جنگل ها و جلوگیری از سرشاخه زنی توسط جنگل نشینان اقدامات مختلفی را در طول سال انجام می دهد، گفت: توزیع و تامین سوخت فسیلی به جای جنگلی و ایجاد پایگاه های توزیع کپسول های گاز از جمله این اقدامات به شمار می رود.
وی افزود: تمام تلاش این اداره کل، تغییر دامداری سنتی جنگل نشینان به دامداری صنعتی است تا به عرصه های جنگلی فشار زیادی وارد نشود.
علاوه بر این موارد، یکی دیگر از مشکلات جنگل ها در ایران و آذربایجان غربی، موضوع آتش سوزی است که خسارت های بسیاری را به نواحی جنگلی و محیط زیست وارد می کند.
جلب توجه مردم و بهره برداران به انجام کارهای پیشگیرانه در این خصوص بسیار ضروری است و می تواند در کاهش آتش سوزی های جنگلی بسیار مثمر ثمر باشد.
