علاوه بر تقسیم بندی مذکور، مرزها را می توان بر حسب درجه تطابقشان با عوارض طبیعی به دو گروه، تقسیم کرد: یکی استفاده از عوارض طبیعی و دوم استفاده از ابزار ساختگی و مصنوعی مانند پرچین، ستون، میله و سیم خاردار مشخص می شوند.
مرزهایی که با استفاده از عوارض طبیعی تعیین می شوند، اصطلاحاً به مرزهای طبیعی موسومند و از قدیم استفاده از این گونه خطوط مرزی، میان کشورها مرسوم بوده است. دلیل اصلی گزینش عوارض طبیعی به عنوان مرز این بود که کار تعیین حدود و علامتگذاری آسانتر انجام می شد.
از نظر دفاعی نیز به نقش عوارض طبیعی توجه شده است. هر چند اصطلاح مرزهای طبیعی را نباید به این منظور که در استفاده آنها اجباری وجود دارد و طبیعت بدین وسیله حدود جوامع بشری را مشخص کرده است بکار برد، بلکه استفاده از عوارض طبیعی در تعیین مرزها برای آسان شدن کار و بر اثر تصمیم دولت ها صورت می گیرد.
نقش خطوط مرزی، جدا کردن قلمرو دو دولت مجاور و کنترل کردن ارتباط میان ملتهاست. در مواردی که از سیم خاردار، دیوار و سایر موانع استفاده می شود، منظور این است که رفت و آمد میان دو کشور به یک با دو گذرگاه مشخص که قوای دولتی از آنها پاسداری می کنند، محدود شده است.
در مورد گزینش یک کوه با یک رودخانه نیز هدف این بوده که با صرف هزینه ای کمتر رفت و آمد مرزی کنترل شود.
منبع: کتاب جغرافیای مرز با تاکید بر مرزهای ایران
به گزینی: الناز قنبری
