برخی کشورهای منطقه درحالی با دمیدن در آتش اختلافات و مداخله در امور داخلی همسایگان، غرب آسیا را با چالش های متعدد روبرو کرده اند که برخی دیگر مانند ایران و قطر با گسترش مناسبات خود تلاش می کنند تا ضمن آرام کردن منطقه، همکاری های منطقی میان همسایگان را نیز به نمایش بگذارند.
مرزنیوز به نقل از ایرنا:ایران و قطر که اکنون هر کدام به نوعی هدف حملات و کینه ورزی های معدود کشورهای منطقه قرار گرفته اند با در پیش گرفتن روابط منطقی ، اصولی و مبتنی بر قواعد بین المللی ، ضمن توسعه روابط دو جانبه ، سیاست های خود در برخی امور منطقه ای را هماهنگ تر از گذشته کرده و در برابر زیاده خواهی برخی کشورها ایستاده اند.
گفت وگوی روز یکشنبه حسن روحانی رییس جمهوری اسلامی ایران و ‘شیخ تمیم بن حمد آل ثانی’ امیر قطر تاکیدی بر این روابط بود.
رییس جمهوری ایران در گفت وگوی تلفنی با امیر قطر بر تداوم حمایت ایران از دوحه در برابر تحریم های غیرقانونی تاکید کرد و گفت: ایران همواره خواهان گسترش و تعمیق روابط با قطر به عنوان یک کشور دوست در این منطقه حساس است.
امیر قطر هم در این گفت وگو ضمن تاکید بر اینکه کشورش مخالف نقض برجام و هرگونه تشدید تنش در روابط ایران و آمریکا است، افزود: دولت قطر همواره به دنبال تحکیم هر چه بیشتر روابطش با تهران بوده و از راه حلهای مسالمتآمیز برای حل و فصل مشکلات سیاسی حمایت میکند.
اکنون به نظر می رسد زمینه ها و ظرفیت های بسیار فراوانی برای توسعه همکاری ها در عرصه سیاسی و اقتصادی میان ایران و قطر وجود دارد و هیچ مانعی در مسیر تقویت این همکاری های مشترک نیست.
یکی از ضرورت های توسعه روابط دو کشور تشویق و تلاش برای تسهیل فعالیت بازرگانان و سرمایه گذاران دو کشور است تا روند رو به گسترش روابط بازرگانی شتاب بیشتری به خود بگیرد . در این زمینه تقویت همکاری های بندری و دریایی و ایجاد یک خط کشتیرانی مشترک بین بنادر جنوبی ایران و بنادر ‘الرویس’ و ‘حمد’ قطر می تواند به رونق این تجارت بیافزاید.
بدون تردید قطر می تواند از توانمندی شرکت های ایرانی برای اجرای طرحهای عمرانی در عرصه های مختلف استفاده نماید و با توجه به در پیش بودن جام جهانی فوتبال در ۲۰۲۲ میلادی ، جمهوری اسلامی ایران آمادگی دارد با صدور خدمات فنی و مهندسی و مشارکت در اجرای طرحهای عمرانی ، قطر را برای برگزاری هر چه بهتر این رویداد مهم جهانی یاری کند.
از سوی دیگر قطر نیز خواهان توسعه همه جانبه روابط با جمهوری اسلامی ایران بوده است .
امیر قطر در تماس تلفنی با رییس جمهوری اسلامی ایران با اشاره به روابط دوستانه و برادرانه دو کشور در بخشهای مختلف و تقدیر از مواضع سازنده ایران در رابطه با بحران قطر، گفت: ما به برکت انسجام مردم قطر و همکاری و همیاری کشورهای دوست و همسایه بویژه ایران، از محاصره ظالمانه و مشکلات ناشی از آن گذر کرده ایم اما هرگز مواضع ایران در قبال این محاصره ظالمانه را فراموش نمی کنیم.
عربستان ، از ۱۵ ماه پیش انتشار یک فایل صوتی که در آن امیر قطر از جمهوری اسلامی ایران به عنوان قدرت منطقه و از جنبش های حماس و حزب الله به عنوان نمادهای مقاومت یاد کرده بود را بهانه قرار داده و با فشار به هیپیمانانش روابط خود با قطر را قطع کردند و مرزهای زمینی ، دریایی و هوایی را هم بستند و با تهدید قطر بر طبل جنگ و تصرف این کشور کوبیدند.
آنها شروط ۱۳ گانه ای برای از سرگیری روابط تعیین کردند که پذیرش هر کدام از بندهای آن به معنی نادیده انگاشتن حاکمیت قطر بود.
در این شرایط سخت تنها کشوری که تلاش نکرد از اختلافات سیاسی برای گرسنه نگاه داشتن مردم قطر استفاده کند ، جمهوری اسلامی ایران بود.
ایران با وجودی که دوحه سفیر خود را در حمایت از عربستان از تهران فراخوانده بود بدون درنگ تمامی امکانات لازم بندری خود را برای گسیل مواد غذایی در اختیار این کشور قرار داد.
چندی پیش وزیر شهرداری و محیط زیست قطر در حاشیه نمایشگاه کشاورزی قطر ضمن یادآوری آن دوران سخت ، گفت: در حالی تحریم شدیم که از مجموع ۲۲ میلیارد دلار واردات قطر ۲۰ میلیارد دلار آن از طریق امارات و عربستان انجام می شد .
او گفت : مردم قطر تا عمر دارند کمک های ایران به خود در شرایط دشوار را فراموش نخواهند کرد.
عربستان و همپیمانانش به تحریم هم بسنده نکرده اند و طی ماههایی که از بروز تنش گذشته است دست به اقدامات متعددی از جمله نقض حریم هوایی ، دستکاری در معاملات برای کاهش ارزش پول ملی قطر و حتی تلاش برای گرفتن میزبانی جام جهانی ۲۰۲۲ از این کشور کرده اند.
در جدیدترین تحول ،بحرین بعنوان یکی از کشورهای تحریم کننده قطر ادعای مالکیت ارضی نسبت به این کشور کرده است .
اقدامات کشورهای متخاصم طی مدت اخیر موجب شده است تا شورای همکاری خلیج فارس که از مدتها پیش به نهادی بی خاصیت تبدیل شده بود عملا در سراشیبی سقوط قرار گرفته و سازمانی که قرار بود باعث هماهنگی میان اعضای آن شود به پایه ای برای اختلافات بیشتر تبدیل شده است .
در کنار همکاری و کمک های اقتصادی ایران و قطر از بعد سیاسی هم تهران نه تنها از وجود اختلاف میان اعضای شورای همکاری خلیج فارس استفاده نکرده است که همواره خواهان تقویت روابط تمامی کشورهای این حوزه برای حفظ امنیت و برقراری صلح در منطقه بوده است .
بلی این واقعیت دارد که جمهوری اسلامی ایران مانع نقض حاکمیت یک کشور همسایه و تن دادن به شروطی شده است که ناقض حرمت و حق حاکمیت یک کشور مستقل و عضو مستقل جامعه جهانی است.
دونالد ترامپ رییس جمهوری آمریکا همواره و به درستی وجود جمهوری اسلامی ایران را عامل اصلی شکست و خنثی سازی طرح های خود برای منطقه ارزیابی کرده است .
جمهوری اسلامی ایران اعتقاد دارد ؛ امنیت مشترک با همسایگان مبتنی بر پایبندی به اصولی مشترک است که اسناد سازمان ملل آن را مشخص می کند، اصولی مانند حاکمیت، خودداری از تهدید به استفاده از زور، حل بحرانها به شکل مسالمت آمیز، احترام به حاکمیت کشورها بر اراضی و حریم مرزهایشان، خودداری از دخالت در امور داخلی کشورها و حق تعیین سرنوشت .
جمهوری اسلامی امنیت و ثبات خویش را در گرو امنیت و ثبات منطقه – به ویژه امنیت و شکوفایی همسایگان عرب خود – می داند. این مسأله ای است که باید برای همگان در اولویت باشد. در همین راستا، جمهوری اسلامی ایران در فرصت های مختلف، خواستار بنیان نهادن یک پیمان امنیتی مشترک شده است که بر پایه گفت وگو، اصول مشترک و سازوکارهای اعتمادسازی استوار باشد تا مقدمه ای برای خروج منطقه از ‘دالان تاریکی’ باشد که توان همۀ کشورها در آن دچار فرسایش می شود.
جمهوری اسلامی ایران بارها تأکید کرده که برای حفاظت از حسن همجواری، امنیت و منافع مشترک، آماده همکاری با همه طرف ها است.
این سخن به معنای فراموش کردن اختلافها نیست اما نباید اختلاف ها، دوستی ها را مکدر کند. هدف جمهوری اسلامی از پیشنهاد بازمهندسی منطقه، آن است که ضمن احترام به اختلاف نظرها، منافع مشترک همۀ کشورهای منطقه تأمین شود؛ زیرا مبنای این بازمهندسی پیشگیری از تحکم کشورهای نیرومند بر کشورهای دیگر است. به این ترتیب، کشورهای کوچک منطقه اجازۀ مشارکت در مسائل آن را می یابند و می توانند منافع خود را حفظ کنند.
از نگاه تهران کشورهای منطقه به جای اینکه امنیت خود را از طریق بازیگران فرامنطقه ای یا سلاحهای پیشرفته تامین کنند با ایجاد روابط مستحکم با همسایگان و بدون اتکا به بیگانگان می توانند به امنیت پایدار و دراز مدت دست یابند.
تهران بر اساس همین دیدگاه به جای تقابل ، راه همکاری با سایر کشورهای منطقه را در پیش گرفته است و اگر چه برخی همچنان بر طبل اختلافات می کوبند اما این راهبرد اثرگذار تهران در توسعه روابط با قطر نقش مهمی داشته است و سطح مناسبات دو کشور همسایه را از دو سال گذشته به میزان قابل توجهی ارتقا داده است .
کارشناسان و ناظرین امور منطقه تردید ندارد با اراده دو دولت ، روابط ایران و قطر در مسیر منافع دو ملت بیش از پیش توسعه و تعمیق خواهد یافت ومشارکت امیر قطر در سومین اجلاس سران مجمع گفت وگو و همکاری های آسیا در تهران ، می تواند نقش مهمی در توسعه منافع دوجانبه ایفا کند.
تحلیلگران با اشاره به روابط رو به توسعه تهران – دوحه آن را به عنوان یک مدل موفق در روابط میان کشورها ارزیابی می کنند و معتقدند در پیش گرفتن این مدل از سوی کشورهای منطقه غرب آسیا می تواند افق های روشن تری را برای منطقه هویدا کند.
