هنگام تولد مسیح، موبدان زرتشتی ساکن این معبد، ستارهای درخشان را در حال حرکت به سوی شرق میبینند، آن را نشانهای از تولد منجی وعده داده شده مییابند و به طرف اورشلیم روانه میشوند. این موبدها پس از بازگشت به ارومیه، آتشکده را به کلیسا تبدیل کرده و در آنجا دین مسیح را بشارت میدهند.
مرزنیوز؛ برای ورود به کلیسا، باید سر خم کرد؛ در آغاز چشم به کتیبه ای می افتد که یادآور پیام خدا به حضرت موسی (ع) بوده و روی آن جمله “نعلینت را از پا بیرون کن اینجا که ایستاده ای مقدس است” نوشته شده است.
هیچ شباهتی به کلیسا های دیگر ندارد و دالانهایی تودرتو که با سنگ و ملات درست شده است و سقفی کوتاه، جلب توجه می کند. محراب ساده ای که پشت آن دالانی آبی رنگ و تزئین شده با عکس “عیسی مسیح” قرار دارد که محل ایستادن کشیش در هنگام برگزاری مراسم به شمار می رود.
کلیسای “ننه مریم” بر خلاف بسیاری از کلیساهای دیگر با قالیهای دستباف مفروش شده و فقط یک نیمکت کوچک برای سالمندان در انتهای سالن قرار دارد.
محراب کلیسا اتاقکی گنبدی شکل و تودرتو است که فقط کشیشها حق ورود به آن را دارند و روی پله و طاقچه کوچک جلوی محراب، تصویر مسیح در حالتهای مختلف و به شیوههای متفاوت به چشم میخورد؛ نقاشی ها و کوبلن دوزی مسیح، تابلوی منبتکاری حواریون، مسیح در آغوش مریم مقدس و شمعهایی که چهره همراه با تبسم مسیح بر آن نقش بسته است، در این قسمت دیده می شود.
راهرویی که زائران را به محل غسل تعمید و روشنکردن شمعها هدایت میکند و اتاقکی ۱۲ متری و مزین به تابلوهای معقر، نقاشی، گلدوزی و کوبلن دوزی که مسیح را به تصویر کشیده است نیز سمت راست محراب قرار دارد.
در چپ و راست دالان ورودی کلیسای ننه مریم دو دهلیز با سنگ قبرهای نوشته شده قرار دارد که محل دفن روحانیان مسیحی بودهاست و سنگ قبر فعلی در دهلیزها متعلق به سه تن از رهبران کلیسای شرق آشور و یکی از مبلغان کلیسای ارتدوکس روسیه میباشد. در سمت راست محراب دالان تنگ و کوتاهی قرار گرفته که در دیوار راست این اتاق اجاق دیواری تعبیه شده واز آن برای پخت نان مقدس استفاده میکردند. در کنار این تنور حوضچهای سنگی در داخل دیوار برای غسل تعمید کودکان ایجاد شدهاست. کلیسای ننه مریم بارها مرمت شده و شکلهای ناهمگون پیدا کردهاست. این کلیسا فاقد تزئینات ویژه و نقاشی و گچبری میباشد زیرا به علت اعتقادات خاص آشوریان که در تمام کلیساهای آنها اعمال میشود از هر نوع آرایش و تزئین در کلیساها خودداری مینمایند.
ساختمان کنونی کلیسای ننه مریم بویژه گنبدها طاق ها و پایههای آن بر اساس نظر کارشناسان باستانشناسی متعلق به دوره ساسانی است و معماری داخلی آن آمیزهای از معماری ساسانی و پارتی است. اولین بار در سال ۶۴۲ توسط شاهزادهای چینی به نام بافری (باپری) مرمت شده است، وی با ۵۰ تن از سران آن مملکت در سال ۶۴۲ میلادی برای ملاقات با اسقف اعظم نینوا به بین النهرین و سپس به ارومیه آمده و پس از اقامت در کلیسای ننه مریم به مرمت آن پرداخته بود. در خصوص این سفر کتیبه ای آشوری در داخل کلیسا بر دیوار تعبیه شد و تا اوایل جنگ جهانی دوم موجود بود ولی در حال حاضر اطلاعی از آن در دست نیست.
وجود دومین کلیسای جهان در ارومیه و در میان انبوهی از جمعیت مسلمان، نشان از وحدت اقوام و ادیان و یکپارچگی آنان در طول سالیان متمادی در این منطقه دارد و تبلیغات گسترده برای چنین آثار فاخری به دنبال خود موج گردشگران خارجی را به ارومیه روانه می کند و به مردم دنیا می فهماند که ملت ایران اعم از آشوری و ارمنی، شیعه و سنی و کرد و بلوچ صمیمانه در کنار یکدیگر زندگی می کنند و برخلاف تصور آنان حتی اماکن مقدس یکدیگر را عزیز می شمارند.
حامد درجزی
