آب؛ حلقه مفقوده توسعه در مرز راهبردی ریمدان

به گزارش مرزنیوز و به نقل از ایرنا؛ عبدالعزیز میائی در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: از جاده ترانزیتی چابهار به راسک تا نقطه صفر مرزی ایران و پاکستان در ریمدان حدود ۵۳ کیلومتر است و مرکز شهرستان دشتیاری، یعنی نگور، نیز نزدیک به ۹۰ کیلومتر با مرز فاصله دارد.

وی افزود: در این محدوده منبع آبی قابل اتکایی به صورت آب زیرزمینی یا منابع سطحی ذخیره‌شده وجود ندارد و آبی که در حال حاضر باید برای روستاها و بخش‌های تولیدی و اشتغالزایی مختلف تامین شود، به صورت سیار و با تانکر انتقال می‌یابد که با توجه به فاصله زیاد، هزینه قابل توجهی دارد.

فرماندار دشتیاری ادامه داد: از همان ابتدای رسمی شدن مرز ریمدان و راه‌اندازی پایانه مرزی، موضوع تامین آب در طول بیش از ۲ دهه به عنوان یکی از نیازهای اساسی منطقه مطرح بود و با توجه به شکل‌گیری محدوده منفصله ریمدان پس از ورود منطقه آزاد چابهار به این محدوده، اجرای زیرساخت‌های مورد نیاز با مشارکت دستگاه‌های مربوط در دستور کار قرار گرفت.

وی گفت: در این چارچوب، منطقه آزاد چابهار ۲ موضوع مهم را به صورت مشارکتی دنبال کرد که یکی از آنها اجرای مسیر دسترسی و دیگری اجرای خط انتقال آب بود تا آب از طریق این خط به مرز ریمدان منتقل شود و علاوه بر تامین نیاز روستاهای مسیر، پایانه مرزی، بازارچه، مرزبانی و سایر تاسیسات مستقر در مرز نیز از آن بهره‌مند شوند.

وی افزود: همچنین یک مخزن آب پرتابل در سه‌راهی ریمدان با مشارکت منطقه آزاد چابهار و شرکت آب و فاضلاب احداث شد و برای افزایش ظرفیت خط قدیمی انتقال آب از سه‌راه ریمدان به سمت سنگان نیز اقداماتی انجام شده است.

فرماندار دشتیاری تاکید کرد: اکنون مهم‌ترین مسئله در شهرستان دشتیاری و مرز ریمدان، تامین منبع آب است، زیرا اجرای خط انتقال به تنهایی نمی‌تواند مشکل را حل کند و باید آب پایدار و مطمئن برای تزریق به این شبکه تامین شود.

وی گفت: روستاهای این محدوده در گذشته از مجتمع‌های آبرسانی و منابعی که کیفیت آب مناسبی نداشتند تامین می‌شدند و در مقطعی نیز آب از بند شیرگواز تامین شده، اما آبی که اکنون از بند شیرگواز پمپاژ می‌شود و همچنین منابع موجود، پاسخگوی نیاز پایین‌دست نیست.

موقعیت جغرافیایی دشتیاری در کانون آبریز دو رودخانه مهم، این شهرستان را با وجود چالش‌های آبی، در فصول بارندگی با تهدید سیلاب و هدررفت روان‌آب‌ها روبه‌رو کرده است

میائی ادامه داد: طرحی در مجموعه طرح‌های زیرمجموعه سد پیشین پیش‌بینی شده که خط اصلی آب از آن تغذیه شود و خطوط پایین‌دست نیز از این خط بهره‌مند شوند؛ بنابراین تا زمانی که این طرح به بهره‌برداری نرسد و وارد مدار نشود، مشکل تامین آب پایین‌دست شهرستان به صورت پایدار برطرف نخواهد شد.

وی افزود: برای اجرای این طرح در سال گذشته اعتباراتی اختصاص یافت و تاکنون حدود ۴۰ کیلومتر از مسیر اجرا شده است و در حال حاضر نیز رفع برخی نواقص این بخش در دستور کار قرار دارد.

فرماندار دشتیاری اظهار کرد: حدود پنج کیلومتر از بخش ابتدایی مسیر تا تصفیه‌خانه نیز قرار بود به صورت مشارکتی توسط شرکت ماهان مستقر در بخش باهوکلات و شرکت آب و فاضلاب استان اجرا شود، اما شرکت ماهان در اجرای پروژه مشارکت نکرد و در نهایت این بخش بر عهده شرکت آب و فاضلاب قرار گرفت.

وی گفت: شرکت آب و فاضلاب تامین لوله مورد نیاز این بخش را آغاز کرده و لوله‌ها به محل پروژه منتقل شده؛ همچنین پروژه به پیمانکار واگذار شده و برای اجرای آن آمادگی وجود دارد.

میائی ادامه داد: در پایین‌دست نیز حدود ۱۲ کیلومتر خط انتقال از منبع تا محل اتصال به خط لوله ۵۵۰ میلی‌متری سد پیشین که از قدیم بوده مورد نیاز است که با اجرای این بخش و تکمیل قسمت‌های باقی‌مانده می‌توان به یک منبع پایدار آب دست یافت.

وی افزود: در صورت تکمیل این طرح، روستاهای واقع در مسیر خط انتقال، تاسیسات مرزی و پایانه ریمدان می‌توانند از آب پایدار بهره‌مند شوند و وابستگی منطقه به انتقال آب با تانکر کاهش پیدا کند.

فرماندار دشتیاری با بیان اینکه آب یکی از مهم‌ترین چالش‌های شهرستان است، اظهار کرد: دشتیاری از نظر جغرافیایی در محدوده آبریز ۲ رودخانه کاجو قصرقند و سرباز و راسک قرار دارد و همین مسئله باعث شده در فصل بارندگی و هنگام وقوع سیلاب، شهرستان با حجم قابل توجهی از روان‌آب مواجه شود.

وی افزود: با وجود حجم زیاد آب در زمان بارندگی، بخش قابل توجهی از این آب از طریق رودخانه‌ها خارج و وارد دریا می‌شود و پس از پایان سیلاب، شهرستان دوباره با کمبود آب مواجه است؛ بنابراین باید برای مهار، ذخیره و استفاده از این منابع برنامه‌ریزی جدی انجام شود.

میائی تاکید کرد: در حوزه آبخیزداری و نگهداری و ذخیره آب باید طرح‌های اجرایی بیشتری دنبال شود تا روان‌آب‌های ناشی از بارندگی به جای ورود سریع به دریا، برای تامین آب شرب، کشاورزی، دامداری و نیازهای روستاهای منطقه مورد استفاده قرار گیرد.

وی گفت: یکی از طرح‌هایی که در این زمینه دنبال می‌شد، مشارکت بنیاد مستضعفان برای احداث بندهای آبخیزداری در بستر رودخانه باهوکلات بود که قرار بود در چند نقطه بندهایی احداث شود و هر یک از این بندها مقدار قابل توجهی از آب را ذخیره کند، اما به دلیل شرایط ناشی از جنگ، اجرای این طرح با وقفه مواجه شد.

فرماندار دشتیاری افزود: اجرای این بندها علاوه بر ذخیره آب، می‌تواند زمینه توسعه فعالیت‌های کشاورزی در حاشیه آنها را فراهم کند و کشاورزی سنتی، کشت موز و فعالیت‌های دامداری از جمله ظرفیت‌هایی هستند که می‌توانند از آب ذخیره‌شده بهره‌مند شوند.

وی بیان کرد: با ذخیره آب در این بندها می‌توان بخشی از نیاز آبی روستاهای اطراف را نیز تامین کرد و در واقع یک طرح آبخیزداری می‌تواند همزمان در حوزه تامین آب، کشاورزی، دامداری و اشتغال منطقه اثرگذار باشد.

میائی با اشاره به ارتباط مستقیم تامین آب با اشتغال و معیشت مردم گفت: یکی از مشکلات مهم شهرستان در حوزه کشاورزی، تامین آب مزارع است و اجرای طرح‌های ذخیره‌سازی آب و احداث بندهای آبخیزداری می‌تواند علاوه بر تامین آب مورد نیاز اراضی کشاورزی، زمینه توسعه فعالیت‌های اقتصادی و ایجاد اشتغال پایدار را نیز فراهم کند.

وی افزود: در صورتی که آب ناشی از بارندگی و سیلاب‌ها در نقاط مناسب مهار و ذخیره شود، می‌توان از این ظرفیت برای توسعه کشاورزی سنتی، کشت موز، دامداری و سایر فعالیت‌های وابسته به آب استفاده کرد و بخشی از نیاز آبی روستاهای منطقه را نیز تامین کرد.

تحقق فرصت‌های شغلی در مرز ریمدان، مستلزم تأمین زیرساخت‌های کلیدی ازجمله آب، راه و امکانات تجاری است

فرماندار دشتیاری ادامه داد: در حال حاضر بخشی از فعالیت‌های اقتصادی مردم منطقه به دلیل محدودیت منابع آب و نبود فرصت‌های شغلی پایدار با مشکلاتی مواجه است و تامین آب می‌تواند بستر مناسبی برای توسعه فعالیت‌های تولیدی و اقتصادی فراهم کند.

وی اظهار کرد: یکی از موضوعات مهم در این زمینه، ساماندهی اشتغال کاذب و هدایت آن به سمت فعالیت‌های رسمی است و باید تلاش شود افرادی که به دلیل محدودیت فرصت‌های اقتصادی به فعالیت‌هایی مانند سوخت‌بری روی آورده‌اند، به سمت تجارت رسمی، کشاورزی، دامداری و سایر فعالیت‌های مولد هدایت شوند.

میائی گفت: مرز ریمدان و ظرفیت‌های تجاری آن در کنار ظرفیت‌های دریایی شهرستان می‌تواند فرصت‌های جدیدی برای اشتغال ایجاد کند، اما تحقق این ظرفیت‌ها نیازمند تکمیل زیرساخت‌هایی مانند آب، راه و امکانات مورد نیاز فعالیت‌های اقتصادی است.

وی افزود: در کنار مرز زمینی ریمدان، بندر پسابندر نیز از ظرفیت‌های اقتصادی شهرستان است و استفاده از ظرفیت تجارت دریایی و کالای ملوانی می‌تواند در ایجاد اشتغال رسمی و پایدار موثر باشد.

فرماندار دشتیاری تاکید کرد: تامین آب پایدار برای روستاها و مزارع، مهار روان‌آب‌ها و توسعه زیرساخت‌های انتقال آب، تنها یک موضوع خدماتی نیست، بلکه با کشاورزی، دامداری، معیشت و اشتغال مردم ارتباط مستقیم دارد و می‌تواند زمینه‌ساز توسعه اقتصادی شهرستان باشد.

وی خاطرنشان کرد: توسعه شهرستان دشتیاری نیازمند نگاه همزمان به تامین آب پایدار، مهار روان‌آب‌ها، تکمیل شبکه‌های انتقال آب، توسعه کشاورزی و استفاده از ظرفیت‌های مرزی و دریایی است و باید این موضوعات به صورت مکمل دنبال شود.

میائی گفت: تکمیل خط انتقال آب از سد پیشین و اجرای بخش‌های باقی‌مانده این طرح، در کنار اجرای طرح‌های آبخیزداری و ذخیره روان‌آب‌ها، می‌تواند زمینه تامین آب پایدار برای روستاهای پایین‌دست، اراضی کشاورزی و تاسیسات مرزی ریمدان را فراهم کند و از هزینه‌های سنگین انتقال آب با تانکر بکاهد.

به گزارش ایرنا، شهرستان دشتیاری با بیش‌از ۱۱۰ هزار نفر جمعیت و ۲۶ هزار خانوار، در پهنه‌ای ۶ هزار کیلومتر مربعی گسترده شده است.

«نگور»، مرکز شهرستان دشتیاری، در ۶۰ کیلومتری چابهار و از شهرهای مرزی هم‌جوار با کشور پاکستان است که تا زاهدان، مرکز استان سیستان و بلوچستان، ۷۱۰ کیلومتر فاصله دارد.

لینک کوتاه: https://marznews.com/?p=219643