عربستان سعودی مدت ها است که به دنبال تنوع بخشیدن به فرصت های اقتصادی در آسیای مرکزی به ویژه در ترکمنستان و گسترش فرصت های همکاری با آن کشور با اهداف خاص سیاسی است.
مرزنیوز به نقل از ایرنا:به اعتقاد تحلیلگران، این کشور برای تشدید رقابت با ایران در آسیای مرکزی و به ویژه ترکمنستان و افغانستان سعی می کند حضور همه جانبه اقتصادی و سیاسی خود را در این کشورها و در طرح های اقتصادی آن پر رنگ تر کند.
از جمله این طرح های اقتصادی، سرمایه گذاری ۱۰ میلیارد دلاری خط لوله گاز طبیعی ترکمنستان به هند موسوم به طرح تاپی است که می تواند معامله بسیار خوب اقتصادی و سیاسی برای امضاء میان ریاض و عشق آباد باشد.
روزنامه روسی زبان ‘نیترالعانی -Neitral’nyi’ ترکمنستان در ماه گذشته نوشت عربستان سعودی تاکنون چندین بار مذاکراتی را با دولت ترکمنستان برای امضای قرارداد های مختلف از جمله سرمایه گذاری مشترک در بخش سوخت و انرژی و نیز تعدادی از صنایع دیگر انجام داده است.
میراتگِلدی مردوف’ معاون هیات وزیران ترکمنستان به این روزنامه گفته بود، اغلب این مذاکرات در نشست بین دولتی کمیسیون ترکمن- سعودی در زمینه تجارت و همکاری های اقتصادی انجام شد که ماه گذشته در عشق آباد برگزار شده بود.
از جمله این سرمایه گذاری های عربستان برای ترکمنستان، سرمایه گذاری ۷،۶ میلیارد دلاری احداث خط لوله گاز هزار و ۸۱۴ کیلومتری ترکمنستان-افغانستان، پاکستان و هند یا همان تاپی است که چندی پیش در روزنامه ترکمنی ‘اورینت’ نیز افشا شده بود.
به گزارش این نشریه، عربستان سرمایه قابل توجهی را صرف ساخت و عملیات های عمرانی این طرح انجام داده است .
تاپی قرار است بزرگترین میدان نفتی ‘گالکینیش’ در ترکمنستان را از طریق هرات و قندهار در افغانستان، چمان، کویته و مولتان در پاکستان را به ‘فاضیلکا’ در مرز مشترک هند با پاکستان برساند.
این طرح که بر اساس تفاهمنامه مشترک سال ۱۹۹۵ میان ترکمنستان و پاکستان امضاء شد به تدریج در دسامبر ۲۰۱۵ آغاز به کار کرد و طبق اعلام هفته قبل دولت پاکستان قرار است این طرح در ماه آینده با حضور رهبران چهار کشور در نقطه پایانی این خط لوله در پاکستان افتتاح شود.
عربستان بدان سبب در این طرح با ترکمنستان همکاری می کند که بانی اصلی آن شرکت ‘ترکمن گاز’ است و با تکمیل این طرح ترکمنستان دیگر مجبور نیست گاز خود را به قیمت ارزان فقط به چین بفروشد.
به اعتقاد کارشناسان ، عربستان با اجرای این طرح با دو مشکل اساسی مالی و امنیتی روبه رو است، با این وجود ترجیح می دهد با رفع موانع مالی این طرح، نقش اساسی در این طرح پرمنفعت اقتصادی در حوزه آسیای مرکزی و شبه قاره هند بازی کند.
بیشتر بدان سبب که با هماهنگی قبلی با دولت آمریکا می داند این طرح می تواند در رقابت با توسعه طلبی های چین در منطقه و در حمایت از هند و افغانستان به عنوان همپیمانان خوب آمریکا باشد.
عربستان بخش تامین امنیت این طرح را به خود افغانی ها و پاکستانی ها و نیز آمریکا واگذار کرد تا از منافع اقتصادی و البته منافع سیاسی و حتی فرهنگی این طرح عقب نماند.
به همین دلیل بود که دولت افغانستان قول داد یک سیستم امنیتی بسیار هوشمند را در مسیر این خط لوله گاز به ویژه از قندهار تا هرات ایجاد کند.
در سال ۲۰۱۰ بود که وحید الله شهرانی، وزیر صنایع و معادن افغانستان اعلام کرده بود که کابل برای حفاظت از این خط لوله، بیش از ۷ هزار نیرو اختصاص داده است، چرا که عشق آباد از سال ۲۰۰۸ نگران این بخش امنیتی برای راه اندازی این طرح عظیم اقتصادی بود.
البته گسترش نفوذ عربستان در آسیای میانه روس ها را نگران کرده است، تاجایی که مقامات مسکو بارها ضمن اعتراض به این توسعه طلبی ریاض، گفته اند که اگرچه هنوز سرمایه گذاری ریاض در این طرح‌ها در مقایسه با مشارکت مالی روسیه و چین در این منطقه ناچیز است، اما تداوم و گسترش این سرمایه گذاری های ریاض می تواند بازار منطقه و به ویژه ترکمنستان و تاجیکستان را براحتی از دست رقبای سنتی قبلی خارج سازد.
به اعتقاد تحلیلگران، تردیدی نیست که عربستان سعودی به سبب مناسبات حسنه اش با روسیه، هماهنگی های لازم را با آن کشور برای ورود به حوزه سیاسی و اقتصادی سابق اش (ترکمنستان) انجام داده است.
صرف نظر از روسیه، آنچه که بیش از همه برای عربستان سعودی برای ورود به طرح تاپی اهمیت دارد، این است که این طرح با هماهنگی کامل با آمریکا انجام می گیرد چرا که در تضاد با طرح انتقال نفت و گاز ایران به هند قرار دارد.
از جمله اینکه آمریکا نیز به خوبی می داند ترکمنستان بیش از سایر کشورهای این منطقه به روسیه و تا حدودی به چین گرایش دارند و سهم تجارت کشورهای غربی با عشق آباد نیز ناچیز است؛ چرا که تاکنون به خوبی مشخص شد که مقامات ترکمنستان و حتی تاجیکستان امروزه احتیاط بیشتری را در روابط با غرب مراعات می کنند.
گزارش: علی نصیری
