قاچاق سوخت به معنی خرید، فروش، انتقال یا توزیع غیرقانونی فرآوردههای نفتی یارانهای (مثل بنزین، گازوئیل، نفت سفید و گاز مایع) به خارج از مرزهای کشور یا بازارهای غیرمجاز داخلی است. این پدیده معمولاً در کشورهایی رخ میدهد که قیمت سوخت به صورت یارانهای پایینتر از قیمت جهانی است؛ مانند ایران، ونزوئلا یا نیجریه.
به گزارش مرزنیوز؛ اختلاف قیمت سوخت در داخل و خارج از کشور؛ فقر و بیکاری در مناطق مرزی؛ گستردگی مرزها و ضعف کنترل مرزی؛ نبود شفافیت در نظام توزیع سوخت و سود کلان قاچاق برای شبکههای سازمانیافته از دلایل و عوامل قاچاق سوخت به شمار می روند.
به عبارت ساده تر در ایران مثلاً قیمت هر لیتر گازوئیل یا بنزین بسیار پایینتر از کشورهای همسایه است و مردم برای تأمین معیشت به قاچاقسوخت روی میآورند. از سوی دیگر ایران بیش از ۸۷۰۰ کیلومتر مرز دارد که کنترل کامل آن دشوار است.
همچنین کمبود سامانههای هوشمند و نظارت دقیق بر جایگاهها و تانکرها باعث می شود تا مافیای سوخت از یارانههای سنگین دولتی سود غیرقانونی ببرد.
انتقال زمینی یا دریایی و مخلوطسازی یا دستکاری در سامانههای توزیع و همچنین استفاده از کارتهای سوخت اجارهای یا تقلبی از شیوههای قاچاقسوخت هستند.
هدررفت منابع ملی و یارانهها؛ کاهش درآمد دولت از صادرات قانونی انرژی و افزایش فشار بر بودجه و ناتوانی در اصلاح قیمت سوخت از پیامدهای اقتصادی قاچاقسوخت بوده و وابستگی معیشتی مردم مرزنشین به قاچاق و افزایش ناامنی و درگیریهای مرزی هم از جمله پیامدهای اجتماعی این پدیده شوم می باشد. همچنین حوادث و انفجارها ناشی از حمل غیراستاندارد سوخت و آلودگی خاک و آب در اثر نشت مواد سوختی نیز پیامدهای زیست محیطی هستند که باید به این موضوع نیز توجه ویژه داشت.
اما برای مقابله با آن باید کرد، راهکارهای مقابله با قاچاقسوخت را می توان توسعه سامانههای هوشمند سوخت و ردیابی تانکرها؛ همسانسازی تدریجی قیمت سوخت با کشورهای همسایه؛ ایجاد مشاغل جایگزین برای مرزنشینان مانند تجارت مرزی قانونی، گردشگری و صنایع محلی؛ افزایش همکاریهای امنیتی با کشورهای همسایه و آگاهیبخشی و برخورد قاطع با شبکههای سازمانیافته قاچاق برشمرد.
در یک جمعبندی کلی قاچاقسوخت نتیجه ناهمخوانی اقتصادی (قیمت یارانهای)، ضعف نظارت و فقر مرزی بوده و تا زمانی که اختلاف قیمت زیاد باشد و مردم مرزنشین منبع درآمد جایگزین نداشته باشند، قاچاقسوخت ادامه خواهد داشت و راهحل پایدار، توسعه اقتصادی مرزها، اصلاح نظام یارانهها و کنترل هوشمند توزیع سوخت است.
تهیه و تنظیم: مهدی فرجی
لینک کوتاه: https://marznews.com/?p=218208
