دو ماه دیگر تا برگزاری انتخابات پارلمانی پاکستان(3 مرداد) به عنوان اساس تشکیل دولت جدید در این کشور زمان باقی است. تنور تحولات انتخاباتی در این کشور از مدت ها پیش گرم شده و با توجه به شرایط سیاسی جاری در پاکستان، جابجایی قدرت در این کشور در نتیجه انتخابات پیش رو، دور از انتظار نیست.
مرزنیوز به نقل از ایرنا:حزب مسلم لیگ نواز (PML-N) به رهبری شهباز شریف(برادر نواز شریف که ناچار به استعفا از نخست وزیری و ترک کرسی رهبری حزب شد)، حزب تحریک انصاف (PTI) به رهبری عمران خان، کریکت باز اسطوره ای و یکی از محبوب ترین چهره های سیاسی کنونی در پاکستان و حزب مردم(PPP) به رهبری بلاول بوتو زردای سیاستمدار جوان و پدرش آصف علی زرداری همسر بی نظیربوتو نخست وزیر فقیده پاکستان، سه حزب عمده پاکستان برای رقابت در دور آتی انتخابات هستند.
براساس قانون اساسی پاکستان، پیش از برگزاری انتخابات پارلمانی، دولت انتقالی تشکیل می شود و نخست وزیر موقت دولت انتقالی با رایزنی های حزب حاکم و احزاب مخالف، معرفی می شود. دولت انتقالی پاکستان تا حدود 10 روز دیگر تشکیل خواهد شد. نخست وزیر طبق قانون اساسی کرسی خود را به نخست وزیر موقت خواهد داد.
رایزنی های سیاسی برای معرفی نخست وزیر انتقالی پاکستان احتمال امروز به سرانجام می رسد و قرار است نخست وزیر موقت دولت انتقالی طی امروز یا فردا معرفی شود. دولت انتقالی هم از حدود یک هفته آینده رسما کار خود را آغاز خواهد کرد.
** حال نامساعد حزب حاکم
همه چیز از ماجرای افشاگری های گسترده ‘اسناد پاناما’ در فروردین ماه 1395 آغاز شد؛ اسنادی که نام نواز شریف نخست وزیر وقت پاکستان و فرزندان او را هم به عنوان افراد متهم به فساد مالی شامل می شد.
در پی افشای این اسناد، موج اعتراض ها، شکایت ها و مخالفت ها علیه نواز شریف و حزب تحت رهبری او به مراتب شدیدتر شد تا اینکه دادگاه عالی پاکستان در اقدامی بی سابقه، در مرداد ماه سال 1396 با صدور رای قطعی، نواز شریف را بخاطر عدم توانایی در اثبات بی گناهی درخصوص اتهامات فساد اقتصادی، فاقد صلاحیت لازم برای ادامه جلوس بر کرسی نخست وزیری دانست ؛ حکمی که نواز شریف را وادار به استعفا کرد. دادگاه عالی پاکستان نواز شریف را ‘مادام العمر’ سلب صلاحیت کرده و براساس این حکم، او دیگر نمی تواند پست های حاکمیتی داشته باشد. به رغم استعفای نواز شریف، حزب تحت رهبری او به دلیل دراختیار داشتن اکثر کرسی های پارلمان، با معرفی شاهد خاقان عباسی به عنوان نخست وزیر، به حکومت ادامه داد.
سیر نزولی اعتبار، محبوبیت و اقتدار حزب مسلم لیگ نواز که از زمان انتشار اسناد پاناما کلید خورده بود، با صدور رای قاطع دادگاه شیب بیشتری پیدا کرد تاجایی که امروز، در آستانه انتخابات، احزاب مخالف حزب حاکم از هم اکنون وعده پیروزی در انتخابات سرداده اند و حتی برنامه های دولت آتی خود را اعلام کرده اند.
دهها نفر از اعضای حزب حاکم از جمله تعدادی از کلیدی ترین اعضای آن طی یک سال اخیر و به ویژه در ماه ها و هفته های گذشته از این حزب جدا شده و به حزب تحریک انصاف به رهبری عمران خان ملحق شده اند. اگرچه چنین جابجایی هایی در آستانه انتخابات در پاکستان امری عادی است، اما میزان ریزش اعضا در حزب حاکم به حدی است که حاکی از کاهش شانس این حزب برای پیروزی در انتخابات دارد.
طی ماه های اخیر، حدود یکصد نفر از اعضای احزاب مختلف پاکستان از جمله حزب قدرتمند حاکم و حزب مردم ، به حزب تحریک انصاف ملحق شده اند. گزارش ها حاکی از پیوستن بیش از 60 عضو حزب حاکم و 20 عضو حزب مردم به حزب تحریک انصاف است ضمن اینکه از دیگر احزاب نیز مهاجرت هایی به تحریک انصاف انجام شده است.
** تحریک انصاف، امیدوار به پیروزی در انتخابات
کارشناسان و تحلیل گران سیاسی و رسانه ای پاکستان معتقدند حزب ‘تحریک انصاف پاکستان’ به رهبری عمران خان که طی سال های گذشته نیز از اقبال نسبتا بالایی میان مردم به ویژه قشر جوان پاکستان برخوردار بوده است، خیزی بلند برای انتخابات امسال برداشته و از چنان اعتماد به نفسی برای پیروزی برخوردار است که حتی در روزهای اخیر، برنامه خود را برای 100 روز نخست دولت آتی خود ، برای مردم پاکستان اعلام کرده است.
تحریک انصاف که با جذب حدود 100 نماینده از سایر احزاب، برای نخستین بار مدعی قدرت در پاکستان شده و خود را رقیب جدی حزب مسلم لیگ نواز(حزب حاکم) و حزب مردم می‌بیند، در ماه‌های اخیر قدرت‌نمایی فوق العاده‌ای داشته و تجمع های تبلیغاتی آن در مناطق مختلف پاکستان، با استقبال انبوه جمعیت همراه است.
آنگونه که از شواهد و قرائن پیداست، این بار حزب تحریک انصاف خیزی بلند برای کسب اولین تجربه خود به عنوان حزب حاکم پاکستان برداشته است. شرایط سیاسی، مردمی و اجتماعی پاکستان تا حد نسبتا زیادی برای پرتاب تحریک انصاف به جایگاه حزب حاکم مهیا است و این حزب از پشتوانه مردمی خوبی برخوردار است.
اما حال حزب حاکم خیلی خوب نیست. فساد مالی خانواده نواز شریف نخست وزیر و رهبر سابق حزب مسلم لیگ نواز و نیز برخی رویکردهای این حزب در حوزه سیاست خارجی و بی توجهی به خواسته مردم و پارلمان در تصمیم گیری های راهبردی به ویژه در حوزه سیاست خارجی، سبب ریزش شدید در تعداد هوادران این حزب شد.
حزب مردم پاکستان (PPP) هم از ریشه دارترین و مطرح ترین احزاب سیاسی این کشور است از سال 1970 تا کنون، توانسته پنج بار پیروز انتخابات شود و حکومت تشکیل دهد. اما در شرایط کنونی، به نظر می رسد این حزب از اقبال کافی برای پیروزی در انتخابات برخوردار نیست.
** رویکردهای سیاست خارجی حزب تحریک انصاف
حزب تحریک انصاف، همواره از احزاب منتقد حزب حاکم به ویژه در حوزه نحوه اداره کشور و سیاست خارجی بوده است. حزب مسلم لیگ نواز، به واسطه قرابت و وابستگی های نواز شریف به عربستان، در طول نزدیک به پنج سال حکومت خود تا کنون، روابط ویژه با این کشور برقرار کرده است و نوع روابط حزب حاکم کنونی با ریاض، همواره یکی از موارد انتقاد حزب تحریک انصاف به دولت نواز بوده است.
به ویژه زمانی که پاکستان بدون اراده خود، در فهرست ائتلاف نظامی خودساخته عربستان قرار گرفت، به شدت مورد مخالفت و انتقاد تحریک انصاف قرار گرفت.
حزب تحریک انصاف همچنین از منتقدان نوع روابط دولت تحت رهبری حزب حاکم فعلی با ایران بوده است. عمران خان و هم حزبی هایش معتقدند پاکستان باید نگاهی عمیق تر به روابط راهبردی با ایران داشته باشد و ایران را به عنوان یک همسایه امن، قابل اعتماد، قدرتمند و سرشار از منابع انرژی مورد توجه ویژه قرار دهد.
تحریک انصاف بارها از تعلل دولت نواز شریف درخصوص اجرای قرارداد خط لوله گاز ایران انتقاد کرده و معتقد است اجرای این طرح، اقتصادی ترین، آسان ترین و کوتاه ترین مسیر تامین انرژی مورد نیاز پاکستان است. رهبران حزب تحریک همچنین از اقدام دولت کنونی پاکستان مبنی بر خرید گاز مایع از قطر به قیمت بالا انتقاد کرده اند.
تحریک انصاف همچنین در سوابق فعالیت ها و اعلام مواضع حزبی خود، همواره رویکرد ضدآمریکایی داشته ، ضمن اینکه هرگاه صحبت از فلسطین درمیان بوده، این حزب به شدت بر مواضع ضداسرائیلی خود پای فشرده است.
** مهم ترین چالش های پیش روز دولت آینده پاکستان
صرف نظر از اینکه کدام حزب بتواند پیروز انتخابات شود و دولت آینده پاکستان را تشکیل دهد، بدون تردید با چالش هایی جدی در اداره کشور مواجه خواهد بود.
پاکستان همچنان از بحران کمبود انرژی و خاموشی های گسترده برق و گاز رنج می برد. دولت های قبلی و کنونی نتوانسته اند گام های کافی را برای رفع کامل این بحران بردارند.
تروریسم، از دیگر سنگ های بزرگ در مسیر پیشرفت دولت آینده پاکستان خواهد بود. اگرچه ارتش پاکستان در سال های اخیر توانسته گام های خوبی در مبارزه با تروریسم بردارد، اما ترورهای هدفمند و فعالیت برخی گروه های تروریستی و افراط گرا در این کشور همچنان ادامه دارد ضمن اینکه رشد هیولای داعش در افغانستان، خطری کاملا جدی برای پاکستان محسوب می شود و تاکنون نیز بارها مسئولیت حملات تروریستی در داخل خاک پاکستان را برعهده گرفته است.
ادامه تنش با هند و افغانستان به عنوان دو همسایه پاکستان، از دیگر چالش های دولت آینده خواهد بود.
علاوه بر این، روابط دولت پاکستان با آمریکا در دوره دولت کنونی به شدت به سردی گرایید. انتظار می رود روند سردی روابط پاکستان و آمریکا، به ویژه پس از روی کار آمدن دونالد ترامپ، در ماه ها و سال های آتی نیز ادامه یابد.
در فاصله دو ماه به برگزاری انتخابات در پاکستان، بطور طبیعی بازار ملاقات ها و رایزنی های پنهان و آشکار سفرا و نمایندگان کشورهای مختلف مقیم پاکستان با رهبران احزاب مطرح این کشور برای ترسیم چارچوب آینده روابط کشورهای خود با اسلام آباد، بازاری پر رونق است.
از تمام این تحولات داغ سیاسی که بگذریم، نمی توان نقش ارتش پاکستان را، هرچند به شکل غیرمستقیم، در روند تعیین قدرت سیاسی این کشور نادیده گرفت.
مروری بر دوره های گوناگون تاریخ 70 ساله پاکستان، حکایت از آن دارد که قدرت نظامی در این کشور در دوره های گوناگون، کم و بیش عاملی تعیین کننده در تصمیم های مربوط به سیاست های کلان داخلی و خارجی دولت ها بوده و اگرچه نمی توان مدعی شد که ارتش نقش مستقیم در تعیین قدرت سیاسی آینده پاکستان خواهد داشت، اما نقش نظامیان در تصمیم های کلان و راهبردی این کشور، همواره نقشی انکارناپذیر بوده است.
