یکی از ویژگیهای تمدن انسانی، افزایش مستمر قدرت مداخله در محیط طبیعی و اجتماعی است. پیشرفت علم و فناوری، ظرفیت انسان را برای تغییر شرایط زیستی، کنترل بیماریها، افزایش تولید، مدیریت منابع و دستکاری فرآیندهای طبیعی بهطور چشمگیری افزایش داده است. بااینحال، افزایش قدرت مداخله الزاماً به معنای افزایش توانایی شناخت و مدیریت پیامدهای آن نیست.
هر چه بیشتر به جهان هستی مینگرم و در آن غور میکنم، پرسشهای بیپاسخ بیشماری در ذهنم رژه میروند تا به گفته مولانا رهنمون میشوم
«ز کجا آمدهام، آمدنم بهر چه بود
به کجا میروم آخر، ننمایی وطنم»
چنین میاندیشم که شاید هیچکس آنگونه که هست، اسرار جهان را نمیداند.
انرژی یکی از مهمترین عوامل شکلگیری و توسعه جوامع انسانی است. از روشنایی خانهها و گرمایش و سرمایش ساختمانها گرفته تا حملونقل، صنعت و تولید مواد غذایی، تقریباً تمام فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی به مصرف انرژی وابسته هستند. افزایش جمعیت، توسعه شهرنشینی و رشد صنایع باعث شده است تقاضا برای انرژی در جهان افزایش یابد. در چنین شرایطی، صرفهجویی و استفاده بهینه از انرژی به یکی از مهمترین راهکارهای کاهش هزینهها، حفظ منابع طبیعی و مقابله با آلودگیهای زیستمحیطی تبدیل شده است.
سیاست خارجی ایالات متحده آمریکا در مواجهه با کشورهای غیرهمسو و رقبای راهبردی، از منظر یک چارچوب تحلیلی، در قالب سه استراتژی نسبتاً همپوشان قابل بررسی است: مشغولسازی (Engagement)، مهار (Containment) و بازدارندگی (Deterrence).
تحولات سریع سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فناوری در دهههای اخیر، مفهوم سنتی مرز را دگرگون کرده و ضرورت بازنگری در قوانین، مقررات و سازوکارهای مدیریت مرزی را بیش از گذشته آشکار ساخته است. در چنین شرایطی، قوانین مرزی باید بتوانند همزمان پاسخگوی نیازهای امنیتی و تسهیلکننده توسعه، تجارت و زندگی مردم مناطق مرزی باشند.
سلامت، تنها به معنای بیمار نبودن نیست. ممکن است فردی هیچ بیماری شناختهشدهای نداشته باشد، اما به دلیل تغذیه نامناسب، کمتحرکی، بینظمی در زندگی و نداشتن نشاط و پویایی، به تدریج در مسیر فرسودگی جسمی و روحی قرار گیرد. در مقابل، انسان سالم کسی است که آگاهانه برای حفظ توان جسمی، آرامش روانی و کیفیت زندگی خود تلاش میکند. در واقع، مرز میان انسان سالم و انسان ناسالم، همیشه یک خط مشخص و ناگهانی نیست؛ بلکه مجموعهای از انتخابهای کوچک و روزمره است که به مرور زمان، سرنوشت سلامت انسان را رقم میزند.
اگر چه مرز در نگاه نخست ممکن است مفهومی سیاسی، امنیتی و جغرافیایی داشته باشد، اما با نگاهی عمیقتر میتوان دریافت که مرزها در بسیاری از نقاط جهان، به ویژه در سرزمینهای کهن، محل تلاقی و تبادل هنر و فرهنگ نیز هستند.
یکی از مهمترین کارکردهای اقتصادی مناطق مرزی، شکلگیری و توسعه تجارت مرزی است؛ تجارتی که میتواند زندگی میلیونها نفر از ساکنان مناطق مرزی را تحت تأثیر قرار دهد و همزمان به توسعه اقتصادی، افزایش اشتغال و تقویت روابط میان کشورهای همسایه کمک کند.
«نقطه صفر مرزی»؛ اصطلاحی که بسیاری از ما آن را در اخبار، گزارشهای تلویزیونی، فیلمها و روایتهای مربوط به مرزهای کشور شنیدهایم. گاهی گفته میشود نیروهای مرزبانی در نقطه صفر مرزی مستقر هستند، گاهی از وقوع حادثهای در نقطه صفر مرز خبر میرسد و گاهی نیز مسافران و گردشگران از سفر به این مناطق سخن میگویند. اما واقعاً نقطه صفر مرزی کجاست و چه تفاوتی با سایر مناطق مرزی دارد؟
شهدای مرزبانی، پاسداران خاموش امنیت و آرامش در مرزهای گسترده جمهوری اسلامی ایران هستند؛ مردانی که برای حراست از تمامیت ارضی کشور، مقابله با ناامنی و حفاظت از جان و مال مردم، جان خود را در راه وطن فدا کردند. با وجود نقش مهم و اثرگذار این شهدا در تأمین امنیت ملی، نام و یاد بسیاری از آنان آن گونه که شایسته است در حافظه عمومی جامعه و تولیدات فرهنگی کشور بازتاب نیافته است. در این میان، انتشار «تمبر یادبود شهدای مرزبانی کشور» میتواند اقدامی مؤثر برای پاسداشت ایثار آنان و انتقال فرهنگ شهادت به نسلهای امروز و آینده باشد.