نسل تازه حاکمان سعودی سکان سیاست هایی را در دست گرفته اند که به گفته آنان عربستان را به سوی تحول و اصلاح پیش خواهد برد. واقعیات این کشور و نحوه عمل رهبران ریاض تردیدهای بسیاری را درباره تبعات این سیاست ها به دنبال داشته است.
مرزنیوز به نقل از ایرنا:به قدرت رسیدن آل سلمان در عربستان طی سال های اخیر با آغاز طرح هایی برای تغییر چهره سعودی همراه بوده است اما وجود چالش هایی اساسی، تحولی عمیق در این کشور را با دشواریهای جدی مواجه ساخته است. علاوه بر این، انگیزه های رهبران ریاض برای پیگیری اصلاحات اقتصادی و مدنی با پرسش های بسیاری روبرو است. رسانه ها و اندیشکده های عربی اخبار و تحلیل هایی را در این ارتباط منتشر ساخته اند که این گزارش به آن ها می پردازد.
به نوشته تارنمای «مرکز پژوهش های الجزیره» قطر راه اصلاحات اقتصادی در عربستان از مسیر مخاطرات سیاسی می گذرد. در سند چشم انداز ۲۰۳۰ به طور کلی مسائل سیاسی نادیده گرفته است. اصلاحات سیاسی نمی تواند در سایه ساختار کنونی به موفقیت برسد و عوامل متعددی موجب می شود که اجرای اصلاحات سیاسی به بن بست بخورد. یکی از این مسائل از هم گسستگی خاندان حاکم است. اختلاف بر سر قدرت درون خاندان حاکم عربستان، نظام این کشور را تهدید می کند. از این رو، برنامه اصلاحاتی که بن سلمان آن را رهبری می کند در آینده با مقاومت روبرو خواهد شد.
در همین زمینه روزنامه «فایننشال تایمز» به نقل از دو دیپلمات غربی نوشته است مخالفان «محمد بن سلمان» ولیعهد درون خاندان حاکم در حال افزایشند. اشتباهات او در جنگ یمن و افزایش نارضایتی مردمی شکست برنامه های اقتصادی او را به دنبال خواهد داشت. همچنین اصلاحات اقتصادی و اجتماعی بن سلمان سبب تنش هایی میان او و نیروهای محافظه کار در کشور شده است. نظام سعودی انتظار دارد که سرمایه گذاری خارجی و سطح رفاه و فضای گردشگری غیردینی در این کشور افزایش یابد. این در حالی است که چنین موضوعی سبب فرسوده شدن نهادهای دینی می شود، در نتیجه آنها در مخالفت با بن سلمان قد علم خواهند کرد و این موضوع ثبات سیاسی عربستان را بر هم می زند.
اندیشکده قطری در ارتباط با پیوند اصلاحات اقتصادی و سیاسی می نویسد: عربستان بدون هرگونه اصلاحات سیاسی دست به اصلاحات اقتصادی زده است. نبود سازوکارهای سیاسی واقعی و کارآمد برای نظارات بر عملکرد دولت به صورت شفاف سبب می شود طرح های خاندان سلمان در میان مدت و بلند مدت از حمایت مردمی برخوردار نگردد. در نتیجه دولت به دلیل افزایش مخالفت مردمی بیش از پیش از مطالباتی چون پارلمان منتخب، دستگاه قضایی مستقل، وجود احزاب و سندیکاها دور خواهد شد.
در بخشی از گزارش مرکز پژوهش های الجزیره می خوانیم: حضور گروه های تکفیری و همچنین ناآرامی ها در مناطق شرقی هنوز پابرجا است و احتمال اینکه گروه های تروریستی عربستان را هدف قرار دهند، وجود دارد. ادامه فعالیت و افزایش عناصر تروریستی بر برنامه های اقتصادی و سرمایه گذاری سعودی ها آثار ناگواری به دنبال خواهد داشت. همچنین نادیده گرفتن مسائل حقوق بشری که مورد انتقادهای بین المللی قرار می گیرد و ناآرامی های مداوم در مناطق شیعه نشین پیام های منفی به بیرون از عربستان ارسال می کند.
به نوشته روزنامه «الشرق» بازداشت برخی از نخبگان در عربستان ابهامات سیاسی را در این کشور افزایش می دهد. همچنین، تمرکز قدرت در دست یک فرد برای اجرای اصلاحات اقتصادی و مدنی خطراتی به همراه دارد و می تواند لرزش های سختی در عربستان به بار آورد.
به نوشته تارنمای «مرکز پژوهش های اندیشه راهبردی» لبنان، اگرچه مردم عربستان برای رسیدن به رفاه امیدوارند، اما فساد اداری و مالی در عربستان بسیاری از این امیدها را به ناامیدی تبدیل کرده و فرصت را برای شهروندان از بین برده است. در عربستان چالش های حقوق بشری پابرجا است. با وجود تاسیس دو هیات رسمی حقوق بشری «کمیته ملی حقوق بشر» و «انجمن ملی حقوق بشر» برای پیگیری مسائل مربوط به آزادی و حقوق بشر اقداماتی مانند جلوگیری از سفر برخی افراد به خارج از کشور، ممنوعیت استفاده از آثار بسیاری از مولفان، ممانعت از برگزاری گردهمایی های گوناگون و … بدون هیچ گونه احکام قضایی عملکرد هیات هایی از این دست را زیر سوال می برد. افزون بر این مسائل، پرونده مربوط به زندانیان هم جای بحث و مناقشه دارد به طوری شماری از زندانیان بدون اینکه محاکمه شوند سال های بسیاری را در زندان سپری می کنند.
این رسانه می افزاید: برپایه برخی گزارش های رسمی و بین المللی فساد اداری و مالی در صدها پروژه در بسیاری از شهرهای عربستان در حال افزایش است. در این زمینه «خالد الدخیل» نویسنده عربستانی درباره واقعیت توسعه و مسیر اقتصاد عربستان گفته مسوولیت برای برخی همانند غنیمت و چارچوبی قانونی به منظور رسیدن به منافع شخصی است و آنان به کار و مسوولیت خود به عنوان مسوولیت قانونی، سیاسی و اخلاقی نگاه نمی کنند.
به نوشته تارنمای «اندیشکده الحوار المتمدن» عراق، تنش سیاسی و فکری میان نهادهای دینی و شخصیت های سیاسی بسیار سخت است به ویژه که نقش ها، اختیارات و تاثیرات نهادهای دینی طی دهه های گذشته در جامعه عربستان تقویت شده و در بسیاری از بافت های جامعه دارای هوادارانی است. وجود مسائلی مانند قبیله گرایی، ارزش های واپسگرایانه و دیدگاه های متصلب مذهبی در حدی است که جریان مسلمانان روشنفکر و شخصیت های لیبرال نتوانسته اند ارزش ها و مفاهیم خود را به منظور همسویی جامعه عربستان با تحولات جهان ترویج کنند.
